Tag Archives: pribatutasuna

Egunero gertatzen da

0
574px-Mark_Zuckerberg_1984_Berlin_Graffiti

Egilea: Victorgrigas | Lizentzia: cc-by-sa

Ordaintzen ez baduzu, produktua zeu zarelako soilik da. Esaldi hori famatu egin da, gaur egun erabiltzen ditugun milaka doaneko zerbitzuek, gure datuetatik probetxua ateratzeko duten erraztasunari erreferentzia eginaz. Facebook-ek datu horiek baliatzeaz gain, orain jakin da, bere erabiltzaileetako batzuekin esperimentu bat abiatu zuela 2012. urtean. Aste batez, 689.003 erabiltzaileren mezu jarioa moldatu zuen Facebookek. Ausaz aukeratutako horien mezuetan, mezu positiboak eta negatiboak gehiagotan erakutsi zizkieten bi talde ezberdinei. Esperimentuaren bidez, pertsonen arteko emozioak Interneten ere kutsatzen direla frogatu nahi zuten eta bide batez produktua hobetzeko ideiak lortu.

Era honetako ikerketak egiteko, normalean unibertsitateek datu bilduma anonimoak baliatzen dituzte. Aurreko hamarkadetan datu horiek eskas samarrak baziren, orain gero eta errazago da datuak lortu eta horiek aztertzea. Alde horretatik, ikerketarako datuen beharraren garrantzia azpimarratu nahi dut, gauza on bezala. Hori bai, alde handia dago hori eta Facebookek gauzatu duen bideratutako esperimentuarekin.

Gertatu denagatik harritzea ere harrigarria da. Facebookek hasieratik beren erabilpen baldintzetan datuen erabilera hauek barne hartzen ditu eta beraz ez gintuzke harritu beharko. Eztabaida daiteke, kanpoko unibertsitate eta agenteen parte hartzea, baina ez da batere harrigarria.

Esperimentua ere ez da beste munduko ezer. Egunero gertatzen zaigun fenomeno bat, Interneten ere bere isla duela besterik ez du frogatzen. Nahigabe esperimentuan parte hartu dutenentzako ere oharkabean pasako zen, beraientzako eragin handiegirik gabe seguruenik. Azken batean, Facebookeko albiste jariotik iristen den mezu kantitatea oso handia da, irakur ditzakegunak baino mezu gutxiago edo gehiago jasotzearen kaltea ez dut uste handia izango denik. Zerbaitek larritu behar bagaitu era honetako zerbitzuek dituzten datuak edozein moduan eta oharkabean erabiltzeko aukera da. Esperimentu bat izan dena, askoz ere larriagoa izan zitekeen. Operazio psikologikoak ez dira berriak, baina hori ahalbidetzen zuten datuetara atzitzeko aukera zutenen kopurua murritza zen. Hau, berriro gerta daiteke; berriro gertatuko da; egunero gertatzen da.

Artikulu hau Berria egunkarian publikatu da Irlen Sarea atalean.

Panoptiko digitala

0

sanchenhausen

Imajina ezazu zirkunferentzia erdia, eta koka zaitez erdigunean. Puntu horretatik, orain begirada luzatu zirkunferentzia bukaerara, eta marra bat margotu. Mugitu apur bat, eta beste bat egin, horrela zirkunferentziaren erdia marra bidez zatitua duzun arte, eguzki izpiak balira bezala. Zirkunferentzia zena paretak dira orain, eta marraztu dituzun marra horiek barrakoi ilaren arteko korridoreak. Zirkunferentziaren erdian zaude, dorre batean, eta bere kristal tindatu panoramikotik, zuk bakarrik, kanpoan gertatzen den guztia kontrolatzen duzu. Ez dago zure begiradari ihes egiten dion txoko txikiena ere, dena duzu kontrolpean. Kontzentrazio esparru bateko guardia zara.

Espainiak guardiaren papera hartu du, eta panoptikoaren filosofia berdina darabil. Modelo horren bidez, ahuleziak ezkutatuz, ahalik eta baliabide gutxienekin, ahalik eta kontrol gehiena eskuratzea bilatzen du. Kontrol totala erakutsi, dorrean guardia bakar bat duenean. Are gehiago, dorreko kristal tindatuei esker guardiarik gabe ere, guardiarik izango ote den beldurra besterik ez du behar jendea uzkurtzeko.

Txiolarien aurkako azken sarekadaren bidez efektu hori bilatu nahi izan dutela dirudi. Zenbait pertsonak idatzitako iritzi eta mezuen aitzakian, muntaketa mediatiko itxura hartu duen kanpaina bat abiatzea. Horrek beldurra sortu eta adierazpen askatasunaren eremu gero eta gehiago txikituko dutelako ustean.

Erabilitako estrategia komunikatiboak ere, betiko kazetaritzaren paper lotsagarriarekin batera, ez du sorpresarik eman. Kanpaina eraikitzeko sortutako bideoak, horrek bai, muga guztiak apurtu ditu: zenbait egunkari euskaldunen irudiak, ikurrinak, kartelak… delitu ez diren gauza ugari argudio gisa.

Hala ere, jendearen erantzuna beste behin ere argia izan da. #TxiolariakAskatu traolpean milaka izan dira elkartasun mezuak eta gaur-gaurkoz esan dezakegu beldurra helburu zuen estrategia arintzea behintzat lortu dela.

Batzuek Internet kontrolerako tresna huts gisa ikusi nahi badute ere, Internet askatasunaren esparru garrantzitsuenetakoa dugu oraindik. Era honetako estrategien erabilera soilak erakusten du kontrol osoa eskuratzeko zailtasuna.

Laster, beharbada, kristalaren atzean guardiarik ez dagoela ikusiko dugu, baina egonda ere, bakarra izanik, ezingo du aurrean duen jendartearekin.

Artikulu hau Berria egunkarian publikatu da Irlen Sarea atalean.

Onarpena

0
Egilea | Lizentzia:

Egilea: Fibercool | Lizentzia: cc-by

Leku guztietan daude, eta onartu ditugu. Zaintza kamerez ari naiz. Urte askoan arbuiatu ondoren, nahi gabe sartu ditugu gure bizitzetan. Baita onartu ere. Oraindik gure gizartean kezka sortzen badute ere, normal topa ditzakegu gure egunerokoan.

Zaintza kamera horien funtzio nagusiak bi dira: bata, prebentiboa, eta bestea, erreaktiboa. Lehena, izate berak sortzen du. Kamera egoteak bitan pentsarazten dizu zerbait egin edo ez egin. Bigarrena, berriz, zerbait gertatu denean horri jarraitu ahal izateko grabazioak eskuratzeko bidea da. Zaintza kamera baten betebeharraz aurretik pentsa daiteke momentuan gertatutakoa zelatatzeko balio duela. Kasu berezi batzuetan soilik da garrantzitsuena.

Beti egon da kamera horien aurkako nolabaiteko arbuioa gizartean. Ez naiz ari «zirkulazio» kamerei buruz, ez horixe. Taberna eta autobus publikoetan aurki daitezkeen horietaz ari naiz bereziki. Batzuetan, bertan lan egiten duten langileak zelatatzea dute helburu; beste batzuetan, aseguru edo froga gisa erabil daitezkeen grabazioak lortzea. Europako beste herrialde batzuetan aspaldian gertatu bazen ere, hemen ez ziren hainbeste ikusten, baina, orain, ugaldu egin dira.

Hardware aldetik, asko merkatu dira; Internet konexio eta wifi kamera baten bidez, funtzio hori bete dezakeen zerbait izan dezakegu. Bestetik, horrelako tresnak eskaintzen dituzten enpresak ere ugaritu egin dira, eta horietako batzuek beldurraren mekanismo bidez saltzen dituzte horrelakoak.

Ez zaizkit, halere, arrazoi nahikoa iruditzen izan duten onarpen orokorrarentzat. Onura ikusten dugu horietan? Segurtasuna ematen digute? Beharrezkoak dira? Zalantzak soilik ditut buruan: zein onura? Segurtasuna, zeinentzat? Zein beharri erantzuten diote? Autobusean aurrean eseri edo tabernan kafe bat eskatzen ari naizenean zalantza horiek agertzen zaizkit, eta ez dut erantzunik aurkitzen.

Hori dena buruan nuela, telefonoa hartu dut, eta horrek ere kamera bat duela ikusi dut. Barkatu, bi ditu, aurrean zein atzean. Ez da zelatatzeko eginiko kamera bat, baina izan liteke. Denok eskuan horrelako bat izatea izan liteke arrazoia? Zeinek daki, baina, aldi berean, askok oraindik ordenagailuko kamera pegatinaz estaltzen dute, eta hori ere egia da.

Artikulu hau Berria egunkarian publikatu da Irlen Sarea atalean.

Erlazionatutako bidalketak:

Cookie Analytics

0
cookie_analytics

Egilea: yukop | Lizentzia: cc-by-sa

Venezuela, Israel, Ekuador… Baina nola da posible, Gorka? Nola iritsi dira pertsona horiek nire blogera? Hori da, Google Analytics instalatu berri duen batek egindako lehen galdera. Tresnan sakondu ahala, galdera gehiago etorri ziren: baina nola daki honek nongoak diren, zein nabigatzaile erabiltzen duten, zein hizkuntza, zein herritik konektatzen diren… Orain denbora errealeko datuekin liluratuta dabil, oraintxe bertan bi ikusle ditu blogean, eta zer egiten ari diren ikusten ari da.

Webguneetan zehar nabigatzean gure ordenagailuan gordetzen diren cookie-en bidez, ibilbideak eta trazak uzten goaz. Orain, araudi berri baten ondorioz, horiek nolabait erregulatzen saiatzen ari dira. Zenbait webgunetan ikusiko zenuten cookie-ak onartzeko oharra. Garrantzitsuak badira ere, cookie-ak baino Analytics-ek garrantzi handiagoa izan dezake, nahiz eta kezka gutxiago piztu.

Alde batetik, Googleren produktuekin sinergia erabatekoa du, eta, adibidez, AdWords (iragarkiak) erabiltzeko ia ezinbestekoa da. Beste alde batetik, jende askok estatistikak konparatzeko neurgailu bateratu gisa erabiltzen du; de facto estandar bat izango balitz bezala. Azkenik, oso erabilgarria da, sinpletasuna eta sakontasuna ondo uztartzen baititu.

Badira estatistika tresna asko, fidagarrienak beti datuak gordinean zerbitzarietan jaso eta geure kabuz aztertzeko aukera ematen dutenak dira. Analyticsek, aldiz, datuen irakurketa bat egiten du, eta hori erakusten digu.

Googleren produktuak aztertzean Analytics alboratua gelditzen da askotan, baina, beharbada, Googleren tresnaren arrakasta jende arruntarentzat ia oharkabean pasatu izana da. Ia edozein gunetan sartu, eta Analyticsi informazioa ematen ariko gara.

Noski, Analytics gure guneetan erabiltzen dugunok onura ikusten diogu tresnari. Tresna hori gure guneetan instalatzean, gure informazioaren truke, Googleren analitika tresna erabiltzeko aukera izango dugula badakigu. Baina bakoitzak har dezakeen erabakiaz gain, Googlek jasotzen duen informazioa zein den eta nola erabiliko duen ez du erabaki indibidual bat izan behar.

Enpresa pribatu hauek gure datuekin egin dezaketena erregulatzea beharrezkoa da, baina ez dut ulertzen cookie-ei ematen zaien garrantzia, pribatutasunaren alorrean beste hutsune asko uzten direla jakinda.

Artikulu hau Berria egunkarian publikatu da Irlen Sarea atalean.

Erlazionatutako bidalketak:

Tor eztanda

3

NSA eta CIAko langile ohi batek Interneteko segurtasuna auzitan jarri du. NSAren espioitza proiektuak argitara emateak mundu mailako eskandalua eragin du. Snowden kasuak ezer onik ekarri badigu, segurtasuna eta pribatutasuna puri-purian jartzea izan da. Gaia ahoz aho ari da zabaltzen, eta, informazio jario horrek, Interneteko errealitatetik gertuago kokatzen gaitu.

Internet botere lehiarako beste eremu bat da. Botere/estatu ezberdinek kapital izugarriak inbertitzen dituzte Interneteko trafikoa gero eta gehiago kontrolatu ahal izateko. Egunero erabiltzen ditugun zerbitzuak ere lan horretan laguntzen ari dira. Snowdenen informazioaren arabera, Google, Apple, Microsoft, Yahoo… Enpresa horiek guztiek beraien zerbitzuetan atzeko ateak irekitzen dituzte espioitza programa hauetarako, guri buruzko informazio iturri zuzena izan dezaten. Interneten aske eta anonimo nabigatzeak prezio altua dauka. Gure egunerokotasunean ia ezinezkoa da praktika hori. Erabiltzen ditugun zerbitzu gehienek ez dituzte anonimotasuna eta pribatutasuna errespetatzen.

Baina, hala ere, Interneten badaude oraindik anonimotasunerako zirrikituak. Horietako zirrikitu askok ez dute  erabateko segurtasunik ematen, baina beharrezkoak dira: gobernu desberdinen kontrola saihesteko, informazio sekretua filtratzeko, disidentzia politikoa antolatzeko…

Interneten anonimotasuna lortzeko tresnetako bat Tor sarea da. Tor sareak Internetera egiten ditugun eskaerak nodo askoren artean ausaz errebotatzen ditu. Modu horretan, gure ordenagailutik Naiz.info webgunea ikusi nahi badugu, Tor sareak ausazko salto desberdinak egingo ditu, mundu osoan banatuak dauden Tor nodoetatik. Bat-batean, errebotatzeari utzi eta munduko ausazko puntu batetik Naiz.info webgunera eskaria egingo du, eta gero, webguneko informazioa Tor saretik pasa ondoren gure ordenagailura iritsiko da. Tor sareak ez du erabateko anonimotasuna ematen, baina beste segurtasun neurri batzuekin batera nahikoa izan daiteke egin behar dugun jardueraren arabera.

Tor sarea 2002. urtean jaio zen eta  AEBetan, Alemanian, Italian, Frantzian eta Espainian erabiltzen da batez ere. Orain arte 500.000 erabiltzailek erabiltzen zuten, baina azken hilabetean ezusteko nabarmena gertatu da. Hilabete eskasean sarea bost aldiz handiagoa egin da. Gaur egun 2500.000 erabiltzailek osatzen dute sarea eta oraindik ere joera goranzkoa dela dirudi. Harrigarria da gorakada horrekin sareak oraindik ere zutik jarraitzeko gaitasuna izatea, baina, erabiltzaile bazarete, nabarmena da ere izan duen abiadura beherakada. Teorian, gero eta erabiltzaile gehiago, orduan eta anonimotasun handiagoa lortzen da sarean. Baina Tor sarearen funtzionamenduari erreparatzen badiogu, horrek ez du zertan hala izan.

Tor sarean sartzeko erabiltzen dugun lehen nodoak gure informazioa dauka. Beharrezkoa du gurekin kontaktuan jartzeko. Baina ez hori bakarrik, sarearen azken nodoak badaki nora egin dugun eskaera. Nodo horiek erabat neutralak badira, ez dugu arazorik izango, baina botere/estatu batek nodo horien gaineko kontrola badu, Tor sarean gertatzen dena monitorizatu ahal izango luke. Sare guztia monitorizatzea oso zaila litzateke, baina, AEBetako Itsas Armadako ikerketa zentroak esan berri duenaren arabera, nodo batzuk kontrolatzearekin, denbora kontua da erabiltzaile jakin baten inguruko informazioa eskuratzea.

Hori guztia kontuan hartuta, etsaien baten asmo ilunetan ez pentsatzea ezinezkoa egiten da. Gero eta erabiltzaile gehiago badugu, orduan eta trafiko pilaketa gehiago sortzen dira, eta trafiko pilaketa horietan nodo azkarrenek bideratzen dute informazio gehiena. Jakina da, gainera, FBI, NSA eta antzerako agentziek Tor sareetan sarrera eta irteerako nodoak erabiltzen dituztela.

Tor proiektuko arduradunek ez dute argi oraindik erabiltzaile igoera ikusgarriaren atzean zer dagoen. Errusian indarrean jarri den lege anti pirata izan daiteke arrazoietako bat. The Pirate Bayk ateratako Pirate Browser tresna da aipatu duten beste arrazoi posibleetako bat. Baina datuak aztertu ondoren ez dirudi horiek direnik arrazoi nagusiak. Tor tresna garrantzitsua da baina kontu handiz erabili beharrekoa, orain, inoiz baino gehiago

Artikulu hau Gaur8 astekarian publikatu da.

Erlazionatutako bidalketak: