Archive | Kolaborazioak

RSS

Lehiakortasuna eta kooperazioa

0

By Christopher X Jon Jensen (CXJJensen) & Greg Riestenberg (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

By Christopher X Jon Jensen (CXJJensen) & Greg Riestenberg (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

Gaur Charles Darwinen jaiotzaren urteurrena da, aitzakia polita berak formulatutako eboluzioaren teoriaren ingurutik hasteko. Teoriak zioena baliatuz, neoliberalismoak, teoria horretatik lehiakortasuna testuingurutik atera eta beren interesak defendatzeko baliatu nahi izan du. Beraien ustez, bakoitzak merkatura era berekoi batean behar duena lortzeko helburuarekin joanez, lortzen den emaitza egokia da.

Aldiz, Lynn Margulis biologoak zalantzan jarri zituen printzipio horietako batzuk. Bere esanetan, lehiaketa eta iruzurra erabiltzen zutenekin alderatuz, helburu komun baten alde lan egiten duten organismoek egiten dute aurrera.

Zer zerikusi du honek bada zutabe honen helburuekin. Bada, eztabaida puri-purian dela egunotan ez bakarrik arlo hauetan, baizik eta beste askotan ere. Komunen inguruko eztabaidak, parte hartzearen inguruko kezka, ekonomia eredu talkak… Lehiakortasuna eta kooperazioaren arteko indarren oreka edo desorekak erakusten dizkigu.

Internet gauza asko egiteko aukera eman izan duen espazio komun bezala ikusten dugu, adibidez. Hortxe ere bi indar hauek ikusten dira, alde batetik: lege hertsiak, edukia kontrolatu nahi duten enpresak, neutraltasunaren aurkako saiakerak eta abar. Bestetik, elkarlan dinamika irekiak, sarbide unibertsalaren eta sarearen neutraltasunaren defentsa, software, eduki eta hardware librearen aldeko aldarriak. Eztabaida horietan kooperazioari gero eta garrantzia gehiago ematen zaiola uste dut. Ez bakarrik gai horien inguruan dabiltzanen artean, baita «taberna eztabaidetan» ere.

Hau guztia aztertu izan duten zientzien artean joko teoria dago. Informatika eta teknologiarekin harreman zuzena duena; bere sortzaileetakotzat jotzen da John von Neumann —konputagailuen arkitektura modernoaren aitzindarietako bat—. Gertuagoko adibideen artean, Greziako ekonomia ministroa Yanis Varoufakis dago. Berau, ekonomiari aplikatutako joko teoriaren jarraitzailea da. Joko teoria oso zabala bada ere, merezi du Atxilotuaren dilema edo Monty Hall-eko arazoa ezagutzen hasteak.

Lehiakortasuna eta kooperazioaren artean, azkeneko urteetan lehiakortasuna gailendu bada ere, kooperazioak zer esan handiagoa izan dezake etorkizunean. Biek indarra izaten jarraituko duten arren.

Artikulu hau Berria egunkarian publikatu da Irlen Sarea atalean.

Kazetaritza 20**

0
"Sani, Macedonian fashion journalist wearing Eftimov’s outfit. Photo Ivan Blazev, 3" by Machemache (talk)Ivan Blazev - self-made. Licensed under CC BY-SA 3.0 via Wikipedia - http://en.wikipedia.org/wiki/File:Sani,_Macedonian_fashion_journalist_wearing_Eftimov%E2%80%99s_outfit._Photo_Ivan_Blazev,_3.jpg#mediaviewer/File:Sani,_Macedonian_fashion_journalist_wearing_Eftimov%E2%80%99s_outfit._Photo_Ivan_Blazev,_3.jpg

“Sani, Macedonian fashion journalist wearing Eftimov’s outfit. Photo Ivan Blazev, 3” by Machemache (talk)Ivan Blazev – self-made. Licensed under CC BY-SA 3.0 via Wikipedia – http://en.wikipedia.org/wiki/File:Sani,_Macedonian_fashion_journalist_wearing_Eftimov%E2%80%99s_outfit._Photo_Ivan_Blazev,_3.jpg#mediaviewer/File:Sani,_Macedonian_fashion_journalist_wearing_Eftimov%E2%80%99s_outfit._Photo_Ivan_Blazev,_3.jpg

BBCk kazetaritzaren etorkizuna aztertu berri du. Kazetaritzaren etorkizuna aztertzean, teknologia, telebista, kazetaritza orokorrean eta abar aztertu ditu, eta ondorio batzuk ere argitaratu ditu.

Teknologiari dagokionez, litekeena da 2020. urterako pertsona bakoitzeko hamar gailu izatea, horiek merkeagoak izango baitira. Gailu gehienak mugikorrak izango dira; berez jada horrela da gazteenen artean. Horiek sortuko duten datu kopuruaren ondorioz, datu analisiak eta datu pribatutasunak garrantzitsuak izaten jarraituko dute; arlo horietan analisi eta zifratze tresnek ere garrantzia izango dute.

Telebistan, berriz, 2020. urterako telebista parte hartzailea izango dela aurreikusten du txostenak, eta 2030. urterako denok Internet bidez jasoko dugula. Telebista, pantaila askotako fenomenoa izango da, beraz. Enpresek, orain Amazonek egin bezala, telesailak sortu eta babestuko dituzte. Beraz, telebista ez da galduko, Interneteko websail eta narratiba berriekin fusionatuko da, parte hartzaileagoa izateko.

Kazetaritzari dagokionez, aldiz, luze eta motz, sakon eta xalo artean gelditzen denak arazoak izango ditu. Bi erpinetako kazetaritza izango da nagusi, formatu handi eta sakona, alde batetik, eta motza eta testuinguru zehatzei lotutakoa, bestetik. Batzuetan, mezu motzak, eduki laburrak, pantaila txikientzako edukiak, mugikor aplikazioak landu behar badira, beste batzuetan bideoa, audio edo analisi sakonak.

Kazetaria ez da berriz berriemaile bakarra izango, eta albistea gertatzen den lekuan dagoenarekin lehiatu beharko du. Bestela ere, albistea gertatzen den lekuan, informatzen ari direnekin ere elkarrekintza bilatu beharko du. Kazetariak dakiena eta ez dakiena oso argi adierazi beharko du, eta hobe horrela jokatzen badu, zilegitasuna izan nahi badu.

Datuen analisia eta horiei hainbat formatutan zukua ateratzen jakiteak erabateko garrantzia izango du. Gakoak ematen jakitea, aukeraketa ona egitea, eta ondo adierazten jakitea are garrantzitsuagoa izango da.

Hala ere, orokorrean bitartekaritzarik gabeko komunikazioa izango da joera nagusia erakundeetan, taldeetan eta norbanakoetan. Kazetaritzak horrekin ere lehiatu beharko du; edo, lehiatu baino gehiago, osagarritasuna bilatu.

Artikulu hau Berria egunkarian publikatu da Irlen Sarea atalean.

Pakistango elektrizitate sarea

0
"A Beautiful Night View Of Adnan Asim's Karachi City. Also Mazar-e-Quaid— The Mausoleum Is Viewable In The Picture" by Adnan Asim from North Nazimabad, Karachi 74700 ( Sindh ), Pakistan - A Beautiful Night View Of Adnan Asim's Karachi City. Also Mazar-e-Quaid— The Mausoleum Is Viewable In The Picture. Licensed under CC BY 2.0 via Wikimedia Commons - http://commons.wikimedia.org/wiki/File:A_Beautiful_Night_View_Of_Adnan_Asim%27s_Karachi_City._Also_Mazar-e-Quaid%E2%80%94_The_Mausoleum_Is_Viewable_In_The_Picture.jpg#mediaviewer/File:A_Beautiful_Night_View_Of_Adnan_Asim%27s_Karachi_City._Also_Mazar-e-Quaid%E2%80%94_The_Mausoleum_Is_Viewable_In_The_Picture.jpg

“A Beautiful Night View Of Adnan Asim’s Karachi City. Also Mazar-e-Quaid— The Mausoleum Is Viewable In The Picture” by Adnan Asim from North Nazimabad, Karachi 74700 ( Sindh ), Pakistan – A Beautiful Night View Of Adnan Asim’s Karachi City. Also Mazar-e-Quaid— The Mausoleum Is Viewable In The Picture. Licensed under CC BY 2.0 via Wikimedia Commons – http://commons.wikimedia.org/wiki/File:A_Beautiful_Night_View_Of_Adnan_Asim%27s_Karachi_City._Also_Mazar-e-Quaid%E2%80%94_The_Mausoleum_Is_Viewable_In_The_Picture.jpg#mediaviewer/File:A_Beautiful_Night_View_Of_Adnan_Asim%27s_Karachi_City._Also_Mazar-e-Quaid%E2%80%94_The_Mausoleum_Is_Viewable_In_The_Picture.jpg

Pakistanen zentral elektriko batean gertatutako eraso batek elektrizitaterik gabe utzi du herrialdearen %80. Eraso horrek sortutako arazoen ondorioz, beste estazio batzuen deskonexioa burutu behar izan dute, arazoa ez larritzeko.

Elektrizitate sareak, nodo garrantzitsu batzuen menpe dagoen sarea da, eta horrek erasotzen erraza egiten du. Eraso puntual, baino zehatzekin min handia jasan dezake.

Orain arte elektrizitatea garraiatzeko beharrezkoa zen sare egitura hori mantentzea, baina gaur egun, era banatuagoan sor daiteke elektrizitatea. Teknologia asko hobetu da eta kostuak murriztu, horrek jada ekoizpen autonomoa sustatzeko aukera handiak eskaintzen ditu. Orain arteko sare egitura baliagarria da oraindik, sortzen den gehiegizko produkzioa bideratzeko, baina ez litzateke guztiz ezinbestekoa izango.

Elektrizitatearekin ikusten duguna beste alor batzuetan ere gertatzen ari da. Mundu berria eta zaharra borroka etengabean daude. Espainian, Europako legedi atzerakoienak aurrera atera dituzte energia alorrean.

Hala ere, fenomenoa orokorra da eta geldiezina. Interneten izan daitekeenaren aurrerapen bat ikusi ahal izango dugu. Teknologia banatuak, sare banatuagoak posible egiten dituztenak, marjinal izatetik, hedapen zabala edukitzera pasatzen ari dira. Web 2.0 paradigma gehien sozializatu zuen Tim O’Reillyk adibidez Bitcoin moneta banatuak erabiltzen duen blockchain teknologia plataforma bezala ikusten du.

Interneten eragin zabala badu honek, paraleloan energiaren sorkuntzan, jendartean, ekonomian… arlo guztietan izango du eragina, dena konektatuta baitago. Horregatik da hain garrantzitsua Interneten pribatutasuna, neutraltasuna, askatasuna… defendatzea.

Batzuek ez dute ikusten edo ez dute ikusi nahi, baina Oxfamek ateratako datuen arabera 2016an joerak jarraitzen badu, jendartearen %1ak beste %99ak baino ondasun gehiago izango du. Beraz, aberastasunaren banaketan neurriak hartu behar dira. Bestela ere, mundu berrian, %1 hori, sare zentralizatu bateko nodo garrantzitsuak, gero eta erasotzen errazago bihur daiteke. Eta Pakistango elektrizitate sarea bezala, ur-jauzi baten moduan erori. Guztiak dirudi ezinezko, egiten den arte.

Artikulu hau Berria egunkarian publikatu da Irlen Sarea atalean.

Panglos

0
"Cœur de pirate" by Clara Palardy - Published with author's permission: Grosse Boîte / Dare To Care Records. Licensed under CC BY 3.0 via Wikimedia Commons - http://commons.wikimedia.org/wiki/File:C%C5%93ur_de_pirate.jpg#mediaviewer/File:C%C5%93ur_de_pirate.jpg

“Cœur de pirate” by Clara Palardy – Published with author’s permission: Grosse Boîte / Dare To Care Records. Licensed under CC BY 3.0 via Wikimedia Commons – http://commons.wikimedia.org/wiki/File:C%C5%93ur_de_pirate.jpg#mediaviewer/File:C%C5%93ur_de_pirate.jpg

Antoni Olivek idatzitako Qui vol el panglós? (Zeinek behar du panglos-a?) eleberria gomendatu nahi dizuet. 1992an eleberri txiki kategorian, zientzia fikzio UPC saria irabazi zuen. Urteak pasa arren, bertan planteatzen dituen erronkek egunerokotasun handia dute, eta gertuago senti ditzakegu orain.

Eleberrian, panglos izeneko itzulpen automatikorako gailu bat aurkezten du. Gailu horrek, hitz egindako hizkuntza hartu eta automatikoki eta berehalakoan itzultzen du ahots tonu propioa erabiliz. Emititzen den ahots originala ezkutatzen du, bi ahots ez emititzeko. Hartzaileak nahi duen hizkuntzan jaso dezake.

Itzulpena kalitate onekoa da ñabardurekin, baina munduko 42 hizkuntzetan bakarrik da posible oraindik. Azken finean horiek dira, itzulpen automatiko sistemak garatu dituztenak eleberria igarotzen den garairako.

Aitzakia hori baliatuz, oso egunerokoak senti ditzakegun eztabaidak eta dudak plazaratzen dira: teknologiaren aldaketa batek zein aldaketa ekar ditzazke hizkuntzen alorrean eta jendartean oro har? Hizkuntza frankoek zentzua lukete? Zein eragin du kultur komunitate edo herrien izaeran? Eta beste komunitateek erabiliko balute? Zein eragin luke hizkuntza gutxitu baten hizkuntza politikan? Eta normalizazioan? Erabili, ez erabili?

Goiz baino beranduago, panglos-a edo antzekorik izango da, ulermen mailan behinik behin. Hizkuntza teknologiak asko aurreratu dira azken urteetan itzulpen, ulermen, ahots prozesamendu eta baita sintesian ere.

Ez hori bakarrik. Skypek, adibidez, ahozko itzulpen automatikoa integratuko du bere teknologian. Google translatek, horrez gain, Word Lens erosi ondoren, irudiak ere automatikoki itzultzen ditu orain ingelesera (eta ingelesetik), frantsesetik, italiarretik, portugesetik, errusiarretik eta gaztelaniatik. Zuzenean kamerarekin itzuli nahi dugun edozein kartel, iragarki, informazio panel… apuntatu eta magia balitz bezala itzulpenarekin ordezkatuko du aplikazioak.

Geldiezina da, gure jendartea oraindik prestatuta ez badago ere. Ondoren, beste kasu askotan bezala, legedia, erabilpena, mugak, baldintzak… pentsatu eta martxan jarri beharko ditugu. Berriro frogatutzat gelditu da zientzia fikzioak etorkizunean emango diren zenbait erronka aurreikusteko ere balio duela.

Artikulu hau Berria egunkarian publikatu da Irlen Sarea atalean.

Barne militarizazioa

0

Bundesarchiv, Bild 183-H28708 / CC-BY-SA [CC BY-SA 3.0 de (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/de/deed.en)], via Wikimedia Commons

Bundesarchiv, Bild 183-H28708 / CC-BY-SA [CC BY-SA 3.0 de (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/de/deed.en)], via Wikimedia Commons

Gaur, atzo baino eskubide gutxiagorekin esnatu gara. Ez, ez naiz Pariseko gertakariei buruz bakarrik ari. Horiek, gure munduaren deskonposizioa erakusten duten adierazle beldurgarriak izan arren, azpiko korronte orokor baten eszena beldurgarri bat gehiago dira.

Parisen adierazpen askatasunaren ustezko defentsan izandako manifestazioan, aspaldiko agintarien batasun irudikapen adierazgarrienetako bat ikusteko aukera izan dugu. Gerra global baten aurrean egongo bagina bezala, mobilizazio global baterako batasun dei bat bezala bizi dut.

Harrigarriak izan dira, aldiz, oinarrizko eskubideen defentsan atera diren horiek hurrengo egunetan komunikazio eta teknologiaren alorrean proposatutako neurriak. Erresuma Batuan, David Cameronen gobernuak adierazi du kontrolatu ezin dituen komunikazio zifratuak kontrolatu nahi dituela 2016. urterako. Espainiako Gobernuak, “ley mordaza” aurrera ateratzeaz gain, gure ordenagailuetan komunikazioak espiatzeko troiarrak sartzeko gaitasuna eskuratu nahi du. AEBetan eta Europan Interneteko komunikazioen pribatutasunaren aurkako legediak martxan jarri nahi dituzte.

Ez da teknologiari lotutako afera bakarrik. Gero eta ezegonkorragoak diren jendarteetan, kontrola zailago denean, eta zenbait tokitan alternatibak agertzen hasi direnean, kontrol hori beste era batera berreskuratzen saiatzen ari dira. Duela gutxira arte, Ekialdea deitutakoan tabu bat zen. Barne militarizazioaren bidez lortu behar badute ere.

Alemaniak aspaldi hartu zuen barne mugetan armada baimentzeko erabakia. AEBek material militarrarekin hornitu dituzte beren polizia gehienak. Espainiak, Euskal Herriko jendartearen aurka beste eraso bat egiteko, bere polizia militarraren (Guardia Zibilaren) indar erakustaldi bat egin nahi izan du. Frantziak, berriz, bere barne mugetan 10.000 militar mobilizatu ditu.

Eskubideen defentsaren aitzakiak guztiz kontrakoa bilatzen du: eskubideen murrizketa erabatekoa. Zizek-en testu bat dirudi guztiak, baina Pariseko agintarien argazkiak ondo irudikatzen zuen. Agintariak bakarrik zeuden, atzean ez zuten inor. Ondo dakite arazoa ez dela terrorismoa, guztiz kontrolatzen ez duten jendarte hori baizik. Herritarrak gara haien etsaiak, eta gugandik babesten ari dira, besterik ez.

Artikulu hau Berria egunkarian publikatu da Irlen Sarea atalean.

Sinkronizazioa

0
"Waveform monitor". Licensed under CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons - http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Waveform_monitor.jpg#mediaviewer/File:Waveform_monitor.jpg

“Waveform monitor”. Licensed under CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons – http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Waveform_monitor.jpg#mediaviewer/File:Waveform_monitor.jpg

Christian Huygens fisikari ospetsuak 1665. urtean, bere gelako paretean zeuden bi pendulu erlojuak sinkronizatzen zirela ikusi zuen. Magia zirudien fenomeno hark, nabaritzen zailak ziren bibrazio txikien ondorioz gertatzen zela frogatu zuen arte. Sinkronizazioaren atzean, oso indar garrantzitsuak ezkutatzen direla erakusten digu fenomenoak, gauzek duten dualtasuna, erritmoa, kausa-efektua…

2003. urtean Steven Strogatz-ek SYNC liburuan, sinkronizazioaren fenomenoa aztertzen du, erlojuak, unibertsoa, garuna, sareak… Gertakari askoren atzean, sinkronizazioak zein paper jokatzen duen azaltzen du bertan. Etorkizuna ulertzeko mekanismo baliagarri bezala ere aurkezten du, gure jendartean gertatzen diren mekanismo asko ulertzeko moduan, Internet garai hauetan bereziki.

Sinkronizazio bidez, gizakiok ditugun portaera asko ere azal daitezke, nahigabe sinkronizatzen ditugun txalo zaparradak edota kanpo futboletako oihuak eguneroko adibide garbiak dira. Aldiz, Interneteko sare sozialen bidez sortzen diren fenomenoak azaltzen zailago badira ere, zientziaren bidez gero eta ulergarriagoak izango dira, baina oraindik ere hauetako asko ezingo ditugu iragarri.

Hala ere, SYNC liburura bueltatuz, adibide oso berezi eta ikusgarria azaltzen du Strogatzek. Malaysiako ibaietan urtean garai zehatz batean, ipurtargi arrek argia sortzen dute etengabe, emeak erakartzeko, deigarri egiteko. Bakoitzak sortutakoa, aldiz, ondokoekin sinkronizatzera iristen dira, ikuskizun ikusgarria eraginez.

Antzeko zerbait gertatuko da seguru Bilbon U10ean ere, ziur. Astebukaera honetan presoen eskubideen urraketaren aurkako mobilizazioan milaka pertsonak ipurtargiak bezala, argi makilak eskuetan hartu eta munduari era sinkronizatu batean, argi daukatela esango diote.

Ipurtargiak balira bezala, pertsona hauek sareak, megafonia eta teknologia erabiliko dute haien artean komunikatzeko. Prestaketetan ere http://nowbilbora.org eta Interneteko sare sozialak erabili dituzten moduan. Momentua iristean, zuzenean sinkronizazioa nola gertatzen den ikusteko aukera izango dugu denok.

Sinkronizazioaren azterketak, Internet, sareak, natura, unibertsoa eta jendartea ulertzen laguntzen digute, baina zergatik ez baita bizitza bera beste era batera ikusteko aukera eman ere, gozatu taupadak ere sinkronizatzen dira eta.

Artikulu hau Berria egunkarian publikatu da Irlen Sarea atalean.

Areagotua vs Osoa

0

By Eawentling (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

By Eawentling (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

Txinara joan zen lagun batek, bertan teknologia berrien esparruan sortzen eta hedatzen ari ziren enpresa teknologiko txinatarren berri eman zidan. Egoitzekin (@aldakur) izandako elkarrizketa horretan ezagutu nuen lehen aldiz Xiaomi marka.

Xiaomi Txinan sortzen ari diren enpresa teknologikoetatik bat gehiago besterik ez da. Urteetan Europako eta AEBetako merkatuentzako manufaktura enpresa izan diren enpresak orain marka eta produktu propioak komertzializatzen ari dira. Samsung bezalako marka ezagunek zituzten irabazi-marjinak baino askoz txikiagoekin, kalitate altuko gailuak ateratzen ari dira.

Xiaomiren azken produktu aipagarrienetako bat, aldiz, ez da sakeleko bat. Jantzigarri (wearable) diren gailuen artean koka genezakeen eskumuturreko bat baizik. Xiaomi Mi Band eskumuturrekoak, pauso neurgailua, lo orduen azterketa, notifikazioak, alarmak… ditu. Beste antzeko gailuak bezala, sakelakoaren bidez konektatzen da, eta Android eta iOS gailuetako aplikazio baten bidez kudeatzen.

Prezioak ez du parekorik merkatuan dauden beste antzeko gailuekin alderatuz gero: Fitbit Flex, Jawbone Up24 edota Nike+ Fuelband gailuek 19 euroren bueltan dagoen Mi Band baino salneurri askoz ere altuagoa dute. Europan hedatzen hasi den honetan, ziur besteen prezioan ere eragingo duela.

Gailuak gailu, guztiek guri buruzko datuak bildu eta kudeatuko dituzte. Orain arte existitzen ez ziren datuak edota maila oso pertsonalean erabiltzen genituenak. Datu eta metadatu berri horiek, pribatutasunaren alorrean erronka berriak ere eragingo dituzte. Bereziki pribatiboak direnean, eta egiten duten datu trataerari buruz ezer gutxi dakigunean.

Eztabaidan sakonduz gero, era honetako gailuek izaki areagotua eta izaki osoaren arteko eztabaidan kokatzen gaituzte. Izaki areagotua, teknologiaren bidez, gure gaitasunetatik harago eramaten gaituen bitartean, izaki osoaren ikuspuntuak, ditugun gaitasunak hobetzeko edo galdutakoak berreskuratzeko teknologiaren laguntza baliatzen duena da.

Ez dakit Mi Band bezalako gailuak non kokatu. Erabilpen batzuk oso interesgarriak izan daitezke; baina niretzako teknologiak gizaki osoagoa izateko balio behar du, ezagutza, harremanak, osasuna… hobetzeko, alegia, proba egin beharko.

 

Artikulu hau Berria egunkarian publikatu da Irlen Sarea atalean.

Noiz arte?

0

See page for author [Public domain], via Wikimedia Commons

See page for author [Public domain], via Wikimedia Commons

Astelehenean, IKT arloan zuzenbidetik datozen erronkei buruzko hitzaldi bat entzun nuen. Biantik kooperatibako Jon Turrillasek eman zuen. Bertan, zuzenbideko gaien zailtasuna kontuan hartuta, oso erraz azaldu zuen Jabetza Intelektual Legearen erreforma berriak izango dituen eraginak. Aste honetan, zenbait ikus entzunezko webguneetan izandako eraginagatik, askoren ahotan izan da azken egunetan.

Lehen eragina, «AEDE (Espainiako Egunkarien Editore Elkartea) kanona» edo «Google tasa» martxan jartzea izango da. Informazioa era publikoan komunikatzen denean, eta batez ere eransgarri gisa Interneten eskaintzen duten zerbitzuen kanona da. Horrelakoak dira albiste eta informazioei lotura egiten dieten Google News edo Meneame.net bezalako atariak. Beraz, erabaki horiek hartzen zituen jabetza intelektualaren 2. sekzioari indar handiagoa ematen zaio horrekin.

Bigarrena: kopia pribatua asko mugatuko da. Legez erositako eduki bat kopiatzeko eskubideari eragingo dio. Erabilera guztiz pribatua izan beharko da, ez komertziala. Legez erositako euskarri bat duzula justifikatuz. Telebistatik egindako bideo grabazioak onartzen dira, saltzen ez badira edo hedapen publikorik egiten ez bada, baina zinema batean egindakoak debekatuak daude.

Azkenik, oraingo erreforma honekin, arau-hauslearen figura zabalduko da. Edukiak ez legaletara estekak jartzea ere lege apurketa bat ekarriko du, orain arte ez bezala. Webgune baten jabea adi egon beharko da, nahikoa izango baita salaketa e-mail baten bitartez egitea. Aldi berean, hemendik aurrera, webgune batean esteka ilegalak birritan aurkitzen badira, eta eskaera bati ez ikusiarena edo ezezkoarena egiten bazaio, 600.000 eurorainoko isunak jarri ahalko zaizkio erabiltzaileari.

Webgune batzuk, nahiz eta legedia 2015eko urtarrilaren batean jarriko den martxan, jada SeriesPepito, PeliculasPepito, Series.ly eta beste batzuk bertan behera utzi dituzte.

Ikusteko dago zein eragin izango duen benetan, baina adibidez Creative Commons lizentzia duten edukiak izanik ere, AEDEk kanona kobratu ahalko duen zalantzan dago. Interneteko berezko izaera eta zentzu komunaren aurka doazen legedi murriztaile horiek noiz arte onartuko ditugu ezer egin gabe?

Artikulu hau Berria egunkarian publikatu da Irlen Sarea atalean.

#Dazokat

0

By Telle (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC BY-SA 4.0-3.0-2.5-2.0-1.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0-3.0-2.5-2.0-1.0)], via Wikimedia Commons

By Telle (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC BY-SA 4.0-3.0-2.5-2.0-1.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0-3.0-2.5-2.0-1.0)], via Wikimedia Commons

Urtero bezala hemen da Durangoko Azoka, kulturaren plaza izendatua, lehen liburuaren eta diskoaren azoka zena. Bere barruan, kultura digitalak badu bere espazio propioa: Kabi@. Aurkeztutako proiektuak begiratuz, atal garrantzitsuagoa bihurtzeko bidean dena.

Lau egunetan, kultura digitalaren arlo eta esparru askok izango dute bertan isla: gazteak, hezkuntza, sortzaileak, komunitatea, garatzaileak, ekintzaileak…

Lehen egunean, gazteekin tailerrak eta ondoren esperientziak ezagutzeko aukera izango dugu. Arratsalde bukaeran, Maite Goñik teknologiak hezkuntzan etorkizun hurbileko joerak zein diren erakutsiko digu.

Bigarrenean, sortzaileek izango dute tartea. Aplikazio mugikorrekin egindako ekimenak, transmedia proiektuak, komikigintza, ekimen digitalak, palindromo egileak… Sormen handia eta espero gabeko ezusteko asko sortzaile egunean. Eta errepikaezina izango den Ingurune aldagaiak ekitaldi amaieran.

Hirugarrena, kultura digitala sustatzeko berebizikoa izan den komunitatea eta teknikoki aurrera eramaten duten garatzaileentzat izango da. Hizkuntz teknologiek atal garrantzitsua izango dute hemen, gonbidatua den okzitanoaren esperientziak ezagutzeko aukerarekin. Arratsaldean, euskara hitza tabu gisa duen ekimen ezaguna. Kultura librearen esperientzia interesgarri bat ere izango da: Herri Liburutegi Digitala.

Azoka amaitzeko, ikerketa eta teknologiarekin lotutako ekintzaile eta enpresek izango dute txanda. Enpresarean-ek (euskaraz lan egiten duten enpresa eta profesionalen sarea) eta OlatuKoop-ek (ekonomia sozial eta eraldatzailea sustatzen duen sarea) lagundutako atalean, hainbat enpresa teknologikoren esperientzia ezagutu eta horiekin eztabaidatzeko beta izango da.

Aurten .eus domeinua eskuratu dugun urtea izaki, arlo bakoitzari bideratuta, egunero 13:30ean horren berri izateko aukera ere izango da. Azken egunean, beste domeinu kulturalen aitzindari izan zen .cat domeinuaren zuzendaria etorriko da.

Parte hartuko duten eragile horietako asko kulturaren parte direla onartzeko zailtasunak dituztenak ere badaude. Izan dadila aurtengoa kultura digitala kulturaren barruan banaezina den arlo gisa ulertzen lagunduko duen azoka.

Artikulu hau Berria egunkarian publikatu da Irlen Sarea atalean.

EFF salaketa eta sormena

0
"Electronic Frontier Foundation 20th anniversary mecha poster" by Hugh D'A - originally posted to Flickr as EFF-mecha-POSTER. Licensed under CC BY 2.0 via Wikimedia Commons - http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Electronic_Frontier_Foundation_20th_anniversary_mecha_poster.jpg#mediaviewer/File:Electronic_Frontier_Foundation_20th_anniversary_mecha_poster.jpg

“Electronic Frontier Foundation 20th anniversary mecha poster” by Hugh D’A – originally posted to Flickr as EFF-mecha-POSTER. Licensed under CC BY 2.0 via Wikimedia Commons – http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Electronic_Frontier_Foundation_20th_anniversary_mecha_poster.jpg#mediaviewer/File:Electronic_Frontier_Foundation_20th_anniversary_mecha_poster.jpg

Whatsapp aplikazioaren baieztapen urdin bikoitzari buruz asko esan eta idatzi da, baina bada azken bertsioan beste ezkutuko aldaketa bat. Baieztapen bikoitzak hautsak harrotu ditu eta pribatutasuna, kontrola, harremanak… zalantzan jartzeraino. Aldaketa garrantzitsuenetako bat aldiz, isilpean pasatu da, orain Whatsapp-ek puntutik punturako zifratzea erabiliko du komunikazioan. Hau da, erasotzaile batek ez luke informazioa irakurtzeko aukerarik izango, nahiz eta bidean harrapatu.

Aldi berean, Whatsapp berak ere ezingo ditu elkarrizketa horiek irakurri, nahiz eta beraien azpiegituretatik pasatu. Mezuen zifratzea igorle eta hartzaileak bakarrik irakurri ahalko baitute. Kontuz, baina, taldekako eztabaidak eta fitxategiak (irudiak, audioak, bideoak) ez baitira zifratzen. Oraingoz, behintzat.

Segurtasun adituek esaten dutenaren zain, pauso garrantzitsua dirudi. Bere garaian, EFF Electronic Frontier Foundation erakundeak egin zion kritika zorrotzak eragina izan du? Bere segurtasun akatsez konturatu da enpresa? Horrek bere irudiari egindako kaltea nabaritu dute? Telegramen antzeko aplikazioek markatutako bidea jarraitzen ari da?

Askotik izango du apur bat, baina niri EFF-ek izandako rola nabarmentzea gustatzen zait. Erakunde horrek gure eskubideak sarean defendatzeko lan boluntario ikaragarria egiten du. Salaketaz gain, beste ekimen irudimentsuagoak ere aurrera eramaten ditu horretarako.

Bere azken ekimenetako bat Let`s encrypt izango da, Mozilla fundazioarekin batera. Horrekin, ziurtagiri digitalak eman ditzakeen erakunde bihurtu nahi dute, eta, horrela, komunikazio seguruak egiteko beharrezko diren ziurtagiriak izateko traba tekniko, burokratiko eta ekonomikoak murriztu.

Ziurtagiri digitalak zer diren ez dakienarentzat, horien bidez konektaturik gauden webgunea benetan den hori dela ziurtatzeko balio dute. Nabigatzaileetan http:// ordez https:// bidez adierazi ohi da. Eta berrienetan, horretaz gain kolore berde batez, ziurtagiria eman duen erakundearen izenarekin batera.

Whatsapp-en segurtasun akatsak konpontzeko salaketak balio izan bazuen, beste ekimen sortzaileago honek ziur lortuko du, orain seguruak ez diren zerbitzu asko seguruago egiten.

Artikulu hau Berria egunkarian publikatu da Irlen Sarea atalean.